หน้าหลัก  || คลังความรู้  ||  แจ้งผู้ที่ยังไม่บันทึกข้อมูล  ||  แลกเปลี่ยนเรียนรู้(Share Idea)   || เข้าสู่ระบบ ||


กลับหน้าที่แล้ว >> สังกัดหน่วยงาน สำนักวิชาเภสัชศาสตร์  + ดูก่อนพิมพ์รายงาน

: แบบสรุปรายการไปปฏบัติงานนอกพื้นที่ :

  ผู้บันทึก  บงกชกร  พลไชย   สังกัดหน่วยงาน  สำนักวิชาเภสัชศาสตร์
  ประเภทการปฎิบัติงาน    ประชุมทางวิชาการ       เมื่อวันที่   31 ม.ค. 2559    ถึงวันที่   31 ม.ค. 2559
  หน่วยงาน/สถาบันที่จัด   สำนักงานรับรองคุณภาพร้านยา สภาเภสัชกรรม   จังหวัด  กรุงเทพมหานคร
  เรื่อง/หลักสูตร    "วันร้านยาคุณภาพแห่งชาติ" ทิศทางสภาเภสัชกรรมและการปฏิบัติวิชาชีพในร้านยา
  ไฟล์เอกสาร    เอกสารที่เกี่ยวข้อง
  วันที่บันทึก    15 ก.พ. 2559


  เนื้อหา ?
  

การประชุมวิชาการ “วันร้านยาคุณภาพแห่งชาติ ครั้งที่

ทิศทางสภาเภสัชกรรมและการปฏิบัติวิชาชีพในร้านยา

วันอาทิตย์ที่ 31 มกราคม 2559 เวลา 8.00-16.15 น.

สรุปข้อมูลการประชุม

หัวข้อ: เภสัชกรชุมชนกับการใช้ยาสมเหตุผล

วิทยากร: นพ.พิสนธิ์ จงตระกูล

            เวลาอีกประมาณ 20 ปีข้างหน้า โลกจะเผชิญกับภาวะ superbug นั่นคือเกิดปัญหาเชื้อดื้อยา ที่ไม่มียาชนิดใดสามารถรักษาได้ ซึ่งในทวีปเอเชียเองก็เป็นส่วนหนึ่งในการแพร่กระจายของสายพันธุ์เชื้อดื้อยา

            ในประเทศไทย มีการทำโครงการการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างสมเหตุผลทั้งในร้านยาและโรงพยาบาล โดยมีกิจกรรมในส่วนต่างๆ ได้แก่

- Pharmacy & Therapeutics committee คณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัด

- Labeling & leaflet จัดทำข้อมูลฉลากยาและข้อมูลสู่ผู้บริโภค

- Essential Rational Drug Use (RDU) tools สร้างเครื่องมือส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล

- Awareness of RDU in health personnel & patient สร้างความตระหนักแก่บุคลากรการแพทย์และผู้ป่วย

- Special population การใช้ยาในกลุ่มประชากรพิเศษ

- Ethics ข้อมูลทางจริยธรรม

วิกฤติเชื้อดื้อยา:

            ปัจจุบัน อัตราการดื้อยาเพิ่มสูงขึ้น มีการค้นพบเชื้อดื้อยาที่มีความรุนแรงมากขึ้น ในขณะที่การค้นคว้าวิจัยยาปฏิชีวนะชนิดใหม่กลับลดลง จึงเกิดปัญหาเชื้อดื้อยาในวงกว้าง ในประเทศไทย พบว่าความไวของเชื้อ E.coli ต่อยาปฏิชีวนะ ซึ่งควรมีความไว > 70% แต่ในความเป็นจริง เมื่อพิจารณาจากยาที่ใช้หลัก เชื้อกลับมีความไวไม่ถึงเกณฑ์ดังกล่าว โดย E.coli  มีความไวต่อ ampicillin, amoxicillin 15%, ampicillin + sulbactam 41%, amoxi-clav 66%, cephalothin 27%, ceftriaxone 68%, ofloxacin 28%, ciprofloxacin 54%, co-trimoxazole 38% และ tetracycline 25% นอกจากนี้ อัตราการใช้ยาปฏิชีวนะในภาวะ URI เฉลี่ยทั่วประเทศสูงถึง 56% ในขณะที่เป้าหมายการใช้ยาปฏิชีวนะในโรคดังกล่าวไม่ควรเกิน 20%

High value care from ACP & CDC:

            ข้อมูลจาก ACP & CDC เมื่อ 19/012016 ได้เสนอแนะแนวทางในการดูแลผู้ป่วยในโรคติดเชื้อสำหรับภาวะโรคต่างๆ ได้แก่

1. Acute Bronchitis

            พบว่าผู้ป่วย > 90% ติดเชื้อ Viral infections โดยทั่วไปแล้ว อาการไอของผู้ป่วยใช้เวลาประมาณ 18 วัน (average duration 10-14 days) จึงไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะในการรักษาโรคหลอดลมอักเสบเฉียบพลัน ทั้งนี้ การวินิจฉัย Acute bronchitis อาศัย clinical diagnosis หากผู้ป่วยมีอาการไข้สูง หอบเหนื่อย หายใจเร็ว อาจเป็นอาการของภาวะปอดบวมให้ Refer เพื่อรับการรักษาในสถานพยาบาล


2. Acute Pharyngitis/ Tonsilitis

            อัตราการใช้ยาปฏิชีวนะไม่ควรเกิน 20% โดยพิจารณาจาก Centor’s criteria for GAS ที่ต้องมีอาการ 3 ใน 4 ข้อ ดังนี้           1. มีไข้ อุณหภูมิ > 38ºC               2. มีฝ้าขาวที่ต่อมทอนซิล (Exudate/ Pustule)

            3. คลำพบต่อมน้ำเหลืองที่คอโต         4. ไม่มีอาการไอ

โดยส่วนใหญ่ อาการไอ เกิดจาก post nasal drip เป็นอาการแสดงสำคัญของ viral infection ซึ่งจะมีอาการไอ มีน้ำมูก ผื่นขึ้น ท้องเสียในเด็ก เจ็บคอเล็กน้อย สียงแหบ ไม่มีไข้ เป็นแผลในปาก เป็นต้น ซึ่งอาการดังกล่าว ไม่ใช้ยาปฏิชีวนะเป็นยาทางเลือกแรกในการรักษา

            การพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะในผู้ที่มีข้อบ่งใช้ตาม Centor’s criteria สิ่งสำคัญคือเพื่อป้องกันการเกิด Rheumatic heart disease ต้องให้ยาปฏิชีวนะในระยะเวลานาน 10 วัน ยาหลักที่พิจารณาเลือกใช้ คือ

Amoxicillin 500 mg BID # 10 days

            เนื่องจากเชื้อ Streptococcus Group A มีความไวต่อยา penicillin การให้ยา BID จะมี Time above MIC ที่สูงเพียงพอในการรักษา

ขนาดยา Amoxicillin:      

            ในเด็ก 50 mg/kg/day (ไม่เกิน 1,000 mg/day) OD หรือแบ่งให้ 2-3 ครั้ง/วัน (ครั้งละไม่เกิน 500 mg)

            ในผู้ใหญ่ 500 mg 1x2 for 10 days (น้ำหนักตัว < 30 kg ใช้ยา 750 mg OD)

ทั้งนี้ การให้ยาที่มากกว่า 1x2 ไม่เพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา และยังเสี่ยงต่อการได้รับการรักษาไม่ครบ course

ส่วนใหญ่แล้ว GAS เชื้อไม่ค่อยดื้อต่อยากลุ่ม penicillin (ใช้ยา Penicillin V เป็น 1st line) กรณีที่แพ้ยากลุ่มดังกล่าว อาจเลือกใช้ยาในกลุ่ม Macrolide 5 days ซึ่งต้องระวังในการใช้ เนื่องจากอัตราการดื้อยาสูง (20-60%) ประสิทธิภาพต่ำ ราคาแพง และเสี่ยงต่อการได้รับการรักษาไม่ครบ course และไม่ควรใช้ยา Azithromycin เป็นทางเลือกแรกในการรักษา แม้ว่าจะรับประทานได้ง่าย เนื่องจากเสี่ยงต่อการเกิดเชื้อดื้อยา เพิ่มความเสี่ยงต่อ Rheumatic heart disease

            นอกจากนี้ ไม่ควรใช้ยาอมที่มีส่วนผสมของยาปฏิชีวนะ เช่น neomycin เนื่องจากไม่มีผลในการรักษาอาการที่เกิดจากเชื้อไวรัส มีผลทำลาย normal flora อื่นๆ และเพิ่มความเสี่ยงต่อการดื้อยา

Labeling & leaflet จัดทำข้อมูลฉลากยาและข้อมูลสู่ผู้บริโภค

            ยาปฏิชีวนะ ควรมีการใช้ยาอย่างสม่ำเสมอตรงเวลา การระบุข้อมูลลงในฉลากยาควรมีความชัดเจน ได้แก่

กรณีให้ Amoxicillin 1x2 ระบุ รับประทานยาทุก 12 ชั่วโมง Amoxicillin 1x3 ระบุ รับประทานยาทุก 8 ชั่วโมง

ข้อควรระวัง: พบแพทย์ทันทีที่มีผื่น ไข้ ตาบวมแดง แผลในปาก เป็นต้น

การดำเนินการในร้านยาคุณภาพ

            ควรมีการระบุข้อมูลต่างๆ ดังนี้

- มีเภสัชกรประจำร้านยาตลอดระยะเวลาทำการ  - ซองใส่ยาควรมีชื่อผู้สั่งจ่ายยา ระบุชื่อยาและชื่อผู้ป่วยให้ชัดเจน

- ฉลากยา ระบุชื่อยาและข้อบ่งใช้                    - อธิบายวิธีใช้ยาชัดเจน

- มีฉลากยาเสริมเพื่อให้คำแนะนำเพิ่มเติม         - มีแผ่นพับหรือเอกสารเพิ่มเติมเพื่อให้ข้อมูลความรู้

            ที่สำคัญคือควรมีการสั่งให้ยาอย่างสมเหตุผล (Rational drug use)


3. Sinusitis/ Rhinosinusitis

            ไซนัสอักเสบส่วนใหญ่เชื้อก่อโรคเป็นชุดเดียวกับหวัด คือเกิดจากเชื้อไวรัส โดยมีข้อแตกต่างระหว่างอาการ ได้แก่

แบคทีเรีย

ไวรัส

เจ็บคอมาก

เจ็บคอเล็กน้อย/ระคายคอ

ไอเล็กน้อย

ไอมาก (post nasal drip)

ระยะเวลาหลายวัน

เพิ่งเป็น/เริ่มแสดงอาการ

 

สิ่งสำคัญคือดูแลทางเดินหายใจให้โล่ง โดยอาศัยการล้างจมูก ถ้าอาการไม่ดีขึ้น > 3 วันอาจให้ยาปฏิชีวนะในการรักษา

            อย่างไรก็ตาม ลักษณะการเกิดน้ำมูกเริ่มจาก น้ำมูกใส => ข้นเหนียวมากขึ้น => สีเปลี่ยนเป็นเหลือง/เขียว ใช้ระยะเวลาประมาณ 10-14 วัน ตามวงจรปกติ ดังนั้น การเปลี่ยนสีของน้ำมูก ไม่ได้เป็นการยืนยันว่าเกิดการติดเชื้อแบคทีเรีย จึงไม่จำเป็นต้องได้ยาปฏิชีวนะถ้ามีอาการเพียงสีน้ำมูกเปลี่ยน

4. ท้องเสีย

            ผู้ป่วย > 90% สามารถหายจากอาการท้องเสียได้ภายใน 3-4 วัน โดยไม่จำเป็นต้องได้รับยาปฏิชีวนะ

อาการท้องเสียที่เกิดจากอาหารเป็นพิษ (Food poisoning) การใช้ยาปฏิชีวนะก็ไม่ได้ช่วยให้อาการดีขึ้น

การดูแลที่สำคัญคือระมัดระวังไม่ให้เกิดการขาดน้ำ เช่น เสริม ORS หรือให้ Zn ในเด็ก

5. แผล

            บาดแผลทั่วไป การให้ยาปฏิชีวนะ ไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อได้ โดยเฉพาะ clean cut wound ไม่จำเป็นต้องได้รับยาปฏิชีวนะ

-----------------------------------------------------------

หัวข้อ: ระบบคุณภาพมาตรฐานร้านยาเพื่อใคร

วิทยากร: รศ.ภญ.ธิดา นิงสานนท์

            ร้านยาคุณภาพ เริ่มพัฒนาในปี 2546 โดยมีจำนวนร้านเพิ่มขึ้นในแต่ละปี ดังนี้

พ.ศ.

2546

2547

2548

2549

2550

2551

2552

2553

2554

2555

2556

2557

2558

จำนวนร้านยาคุณภาพ

26

47

101

136

211

318

361

406

457

547

708

909

1085

มิติคุณภาพร้านยา ประกอบด้วย

Input:                - Accessibility                             - Competency

Process:             - Appropriateness                       - Timelineness

                        - Continuity

Outcome           - Effectiveness                            - Efficiency

                        - Equity                                     - Safety

หัวใจของการทำงาน

            1. ชัดเจนในเป้าหมาย รู้วัตถุประสงค์ว่าทำไปเพื่ออะไร มีความสุขที่จะทำงาน เริ่มต้นจากการปรับกระบวนทัศน์ (Paradigm) และวิธีคิดของผู้ทำงานร่วมกัน

            2. ทำด้วยความเข้าใจ มีการทบทวนและปรับกระบวนการ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีขึ้น (continuous quality improvement)

            3. ความยั่งยืน (sustainability)

โดยมีหลัก “3P” เพื่อพัฒนางาน ได้แก่ Purpose => Process => Performance และทบทวนการทำงานโดยใช้หลักการทางคุณภาพ PDCA ซึ่งสิ่งสำคัญคือการคำนึงถึงหลัก “3C” ได้แก่ Context Criteria และ Core value

-------------------------------------------------------------

หัวข้อ: ระบบการรับรองและการต่ออายุการรับรองคุณภาพ พ.ศ. 2559

วิทยากร: ภญ.ช้องมาศ นิติศฤงคาริน

            การรับรองคุณภาพร้านยา จะพิจารณาจากองค์ประกอบหลายด้าน ได้แก่ มาตรฐานด้านสถานที่ ตามเกณฑ์ GPP การจัดการเพื่อคุณภาพ การบริการเภสัชกรรมที่ดี การปฏิบัติตามกฎหมาย และการมีส่วนร่วมในชุมชน ซึ่ง new certified pharmacy จะต้องมีส่วนเพิ่มเติมได้แก่ Competencies, Knowledge CPE, Pharmacist service PPG และการรับรองการให้บริการตามภาระ

            ความคาดหวังของผู้บริโภคในร้านยา ประกอบด้วย การเป็นร้านยาที่มีมาตรฐานตามเกณฑ์ GPP มีการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค (Health promotion & Health Prevention) เป็นแหล่งให้ข้อมูลทางยาที่เหมาะสม (Information center) มีการใช้ยาอย่างมีคุณภาพและสมเหตุผล (Quality used of medicine) การทำงานปฐมภูมิ (Primary care) การดูแลการใช้ยาในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง (chronic care) และการจัดการความเสี่ยง (risk management) รวมถึงมีการทำงานที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองผู้บริโภค (consumer protection) ซึ่งร้านยาต้องเป็นร้านยาที่มีคุณภาพมาตรฐาน มีเภสัชกรประจำร้านตลอดระยะเวลาเปิดทำการ (License) ปฏิบัติอย่างถูกต้องตามกฎหมาย (Legal) ผ่านการรับรองมาตรฐาน GPP

การรับรองมาตรฐานร้านยาคุณภาพ

            ตั้งแต่ปี 2558 จะมีป้ายสำหรับติดหน้าร้าน ระบุเลขที่ใบรับรอง ชื่อร้าน ระยะเวลาการรับรอง และมีสัญลักษณ์ร้านยาคุณภาพ ซึ่งร้านยาต้องติดบริเวณหน้าร้าน แสดงให้เห็นเด่นชัด

การพัฒนาเภสัชกร

            มีระบบการศึกษาต่อเนื่อง CPE (5 ปี 100 หน่วย) และมีการพัฒนาในส่วนที่เกี่ยวข้องประกอบด้วย กฎหมายที่เกี่ยวข้อง มาตรฐานคุณภาพ การจัดการความเสี่ยง การใช้ยาอย่างสมเหตุผล สมรรถนะเภสัชกรชุมชน และอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเภสัชกรคุณภาพต้องพร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงพัฒนาวิชาการและวิชาชีพอย่างสม่ำเสมอ

---------------------------------------------------------------



   ความรู้ที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการปฏิบัติงานและแนวทางการแก้ไข ?
  แนวทางการปฏิบัติงานในร้านยาอาศรมยาวลัยลักษณ์ ทั้งในเชิงวิชาชีพเภสัชศาสตร์ การทำ Antibiotics Smart Use ในร้านยา โดยเฉพาะในโรคหวัดเจ็บคอ ท้องเสีย และแผลติดเชื้อ รวมทั้งการบริหารจัดการเพื่อคุณภาพตามแนวทางร้านยาคุณภาพ

  ความรู้ที่จะนำไปพัฒนาต่อ ?
  

แนวทางการใช้ยาอย่างสมเหตุผลโดยเฉพาะการใช้ยาปฏิชีวนะ







พัฒนาระบบโดย : ฝ่ายวิจัยและพัฒนาระบบ ศูนย์คอมพิวเตอร์มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ
Thailand Best viewed with 800 by 600 pixels screen resolution on an Internet Explorer 5.0 up
การสร้างเอกสาร 0.0457 วินาที    ติดต่อสอบถาม lnamita@wu.ac.th